■ ■ ■ Chúa Giêsu nói: "Điều gì các con làm cho một người bé nhỏ nhất trong các anh em của Ta đây là các con đã làm cho chính Ta" (Mt 25: 40)

■ SỨC KHỎE

Benlysta - Thuốc trị bịnh Lupus

 Mộc Lan DCVOnline – Lược dịch và tổng hợp


Lupus là bệnh gì?

Bệnh Lupus có nhiều loại, nhưng thường gặp nhất là loại “ban đỏ hệ thống” (Systemic Lupus Erythematosus - SLE). Lupus là một căn bệnh tự miễn, có nghĩa là hệ thống bảo vệ tự nhiên của cơ thể (hệ miễn dịch) tấn công các mô của nó thay vì tấn công các nhân tố bên ngoài như vi trùng và virus. Điều này làm cơ thể bị viêm. Viêm gây sưng tấy, đau, và tổn thương mô ở khắp cơ thể. Khi bị Lupus nặng sẽ dẫn tới hư hại các bộ phận khác trong cơ thể như thận, gan, tim, phổi, hệ thần kinh, tế bào máu, v.v.

Lupus chữ Latin có nghĩa “chó sói”. Sở dĩ có tên như thế vì da người bệnh thường sưng đỏ từng vùng (còn gọi là “ban đỏ”) trông giống như bị sói cào. Ai cũng có thể mắc bệnh Lupus, nhưng nữ thường dễ mắc bệnh hơn nam. Bệnh cũng thường thấy ở nữ còn trẻ, trong độ tuổi 20-40. Bệnh Lupus hiếm khi phát ra sau tuổi mãn kinh.

Tại sao cần thuốc mới để trị bệnh Lupus?

Lupus có nhiều mực độ khác nhau. Có người bị rất nhẹ đến mức không biết mình mắc bệnh. Nặng hơn nữa thì bệnh nhân thường xuyên chịu đau đớn khi căn bệnh đột ngột bùng phát. Cuối cùng là rất nặng với rủi ro nội tạng bị tổn thương.

Aspirin đã được dùng để trị Lupus từ năm 1948. Hai loại thuốc khác được dùng từ năm 1955 là Corticosteroids và Plaquenil - vốn là thuốc để chữa bệnh sốt rét (malaria). Một trong những cách điều trị lupus nặng là phương pháp hóa học trị liệu dành cho bệnh ung thư (cancer chemotherapy) vì dù lupus không là ung thư nhưng hóa trị có thể giúp kềm chế sự phát triển của bệnh. Tuy nhiên, liệu pháp hóa trị nếu áp dụng quá nhiều có thể dẫn đến những phản ứng phụ khiến bệnh nhân còn vật vã, khổ sở hơn cả chính căn bệnh nữa. Do đó cần có một cách điều trị khác, tốt hơn.

HGS và thuốc Benlysta

HGS là tên gọi tắt của Human Genome Sciences Inc. (Công ty Khoa học về Bộ gen loài người - ML) có trụ sở chính tại tiểu bang Maryland (USA). HGS được coi là một trong những trung tâm nghiên cứu sinh học có triển vọng nhất Hoa Kỳ.

Năm 2009, HGS thông báo đã nghiên cứu thành công thuốc trị bệnh Lupus - Benlysta (tên generic là “belimumab”). Tháng Ba / 2011, Benlysta được cơ quan FDA phê chuẩn, chính thức trở thành thuốc trị bệnh Lupus đầu tiên trong vòng 50 năm qua.

số Hỏi-Đáp về Benlysta

Hỏi: Benlysta là thuốc gì?

Đáp: Benlysta (có tên generic là “belimumab”) là thuốc được bào chế đặc biệt để chữa bệnh lupus hệ thống (systemic lupus). Thuốc có tác dụng làm giảm hệ thống miễn dịch hiếu động của lupus bằng cách ức chế một loại protein có tên “B lymphocyte stimulator (BLyS)” được cho là tác nhân làm tăng những phản ứng gây sưng tấy dẫn đến tổn thương những mô lành mạnh của cơ thể.

Hỏi: Tôi bị lupus. Tôi dùng Benlysta có được không?

Đáp: Các nghiên cứu cho thấy Benlysta có thể giảm thiểu các dấu hiệu và triệu chứng từ vừa đến nặng ở nhiều người mang bệnh lupus. Thuốc cũng giúp bệnh nhân không cần dùng quá nhiều loại thuốc hiện đang được xử dụng, chẳng hạn như prednisone. Tuy nhiên, không phải bệnh nhân nào cũng nên dùng Benlysta, nhất là những người mang bệnh thận hay thần kinh trung ương vì thuốc chưa được thử nghiệm ở những bệnh nhân này. Vì thế, cần phải hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng Benlysta.

Hỏi: Benlysta có an toàn không? Có những phản ứng phụ nào không?

Đáp: Cơ quan FDA tìm thấy một số phản ứng phụ nhưng đều nằm trong tiêu chuẩn có thể chấp nhận được so với lợi ích mà thuốc đem lại. Hàng trăm bệnh nhân tham gia các cuộc thử nghiệm đều có phản ứng phụ cho dù họ được cho uống Benlysta hay chỉ là giả dược (placebo). Những phản ứng phụ gồm có nhức đầu, đau bắp thịt, nhiễm trùng, hay bị cúm, kể cả có ý muốn tự sát. Nhưng nhìn chung, Benlysta chứng tỏ là khá an toàn.

Hỏi: Làm sao dùng Benlysta? Đó có phải là thuốc uống?

Đáp: Benlysta là thuốc tiêm qua đường tĩnh mạch (intravenous infusion) 1 lần mỗi 4 tuần. Do đó, bệnh nhân bắt buộc phải đến phòng mạch bác sĩ hay trung tâm y khoa để nhận thuốc.

Hỏi: Làm sao tôi có Benlysta ở Hoa Kỳ? Thuốc có đắt tiền không?

Đáp: Hãy hỏi bác sĩ để được cho toa, hoặc có thể tham gia vào những cuộc thử nghiệm của HGS. Thuốc khá đắt – khoảng 35 ngàn đôla / năm. Các công ty bảo hiểm y tế chưa đồng ý trả cho Benlysta, họ cho rằng bệnh nhân có thể xử dụng các phương pháp ít tốn kém hơn (như kể trên).

Hỏi: Làm sao mua Benlysta ở Châu Âu hay những nước khác?

Châu Âu đã chấp thuận Benlysta tháng Sáu / 2011. Thuốc cũng đang xin nhập cảng vào các quốc gia khác như Liên Bang Nga, Ba Tây, Úc Đại Lợi, Thụy Điển, Phi Luật Tân và Gia Nã Đại (Russia, Brazil, Australia, Switzerland, The Philippines, and Canada.)

Cuộc cách mạng chỉ mới bắt đầu

Cô Saudia Sinclair (Bronx - New York City), một trong những người tham gia thử nghiệm Benlysta từ năm 2003 cho biết sau khi uống thuốc da cô không còn bị sưng tấy nữa, cô cũng không còn cảm thấy quá mệt mỏi, vì thế có thể ngừng uống các thuốc có chất steroid (thường gây chứng béo phì, yếu xương và nhiều phản ứng phụ khác). Nhờ Benlysta, Saudia có thể hoàn tất chương trình đại học và ra đi làm như bao người khác.

Ngày 26 tháng Sáu / 2000, trong lễ kỷ niệm 10 năm sự ra đời bản liệt kê đầu tiên hệ thống gen con người, Tổng thống Bill Clinton tuyên bố “Nhân loại đang đứng trước ngưỡng có thể đạt được sức mạnh to lớn mới trong việc khỏi bệnh. Nó tạo ra cuộc cách mạng cho các phương thức định bệnh, phòng ngừa và chữa trị đa số, nếu không nói tất cả, bệnh tật của con người”.
Benlysta - một trong những dược phẩm đầu tiên xử dùng hệ thống gen vào việc bào chế thuốc – đã đánh dấu bước đầu thành công của cuộc cách mạng gen (genomics revolution) ấy.

© DCVOnline

Đọc “Tuyển Tập Trần Phong Vũ”, tôi bàng hoàng khi biết Hồng Châu - con gái út của ông Trần Phong Vũ - bị mắc bệnh Lupus (TTTPV, trang 288). Cách đây ba năm tôi tổng hợp bài “Thuốc trị bệnh Lupus” chỉ vì HGS – nhà bào chế thuốc trị Lupus – nằm ngay trong tiểu bang tôi ở. Trần Phong Vũ là một tên tuổi thân quen với bạn đọc DCVOnline, ông cũng là người đồng điều hành Tủ Sách Tiếng Quê Hương và nguyệt san Diễn Đàn Giáo Dân. Vì thế, bài lược dịch và tổng hợp “Benlysta - Thuốc trị bệnh Lupus” xin được làm lời cảm ơn nhỏ bé và chân thành tới Trần Phong Vũ – người luôn bền bỉ dấn thân cho một Việt Nam tự do.

Lupus Erythematosus có nhiều loại, nhưng thường gặp nhất là 5 loại sau đây:

Discoid Lupus Erythematosus (DLE): (có tên tiếng Việt là “Lupus ban đỏ mạn tính” hay “Lupus ban đỏ dạng dĩa”) Đây là thể nhẹ của Lupus ban đỏ. Bệnh chỉ có thương tổn ở da, không có thương tổn nội tạng. Da người bệnh đỏ tấy từng khoanh. Da của vùng bị sưng thường có mầu hồng nhạt với viền ngoài mầu đậm hơn màu da chung quanh. Da cũng trở nên cứng và bong ra như vảy cá. Các vết đỏ này thường xuất hiện ở trên đầu, mũi, má, tai và môi.

Subacute Cutaneous Lupus Erythematosus (SCLE): (có tên tiếng Việt là “Lupus đỏ bán cấp”) Cũng là các vết ban đỏ như trường hợp của bệnh Discoid Lupus, nhưng các vết này xuất hiện ở cổ, mặt, cánh tay và vùng lưng phía trên.

Systemic Lupus Erythematosus (SLE): (có tên tiếng Việt là “Lupus ban đỏ hệ thống”) Thường 10% những bệnh nhân mắc bệnh Lupus ngoài da sẽ biến chứng thành bệnh SLE. Đó là lúc nội tạng của người bệnh bị tấn công. Người bệnh sẽ cảm thấy rất mệt mỏi và đau nhức.

Drug-induced Lupus Erythematosus (DIL hay DILE): Bệnh Lupus vì dị ứng với một số thuốc uống thường xuyên. Thông thường bệnh sẽ thuyên giảm khi người bệnh ngưng uống những loại thuốc đó, nhưng cũng có khi bỏ thuốc rồi mà vẫn còn bệnh DIL.

Neonatal Lupus Erythematosus (NLE): Bệnh Lupus của trẻ sơ sinh. do người mẹ có mầm bệnh Lupus. Da trẻ bị tấy đỏ lên. Nhưng bệnh thường không kéo dài, chỉ ít lâu sau là biến mất. Tuy nhiên, phân nửa trẻ em bị NLE thường bị chứng bệnh về tim mạch có thể phải xử dụng đến máy điều hòa nhịp tim (pacemaker)

What Is Benlysta?, lupusresearchinstitute.org
F.D.A. Approves Drug for Lupus, an Innovation After 50 Years, Andrew Pollack, 03/09/2011, nytimes.com
A Look at the Benefits and Side Effects of a New Drug for the Treatment of Lupus, Daniel J. DeNoon, 03/09/2011, lupus.webmd.com
Lupus Foundation of America Applauds FDA's Decision to Approve Benlysta, 03/09/2011, lupus.org
10 Years on, ‘The Genome Revolution Is Only Just Beginning’, Brandon Keim, 03/31/2010, wired.com